|
Türk hat Sanatı denilince, Türklerin İslamiyeti kabul edişlerinden sonra okuma yazma vasıtası olarak seçtikleri Arap asıllı harflerle vücuda getirilen sanat yazıları anlaşılır. Ancak şunu hemen belirtelim ki Arap harfleri İslamiyetin zuhurundan sonra yavaş yavaş estetik unsurlar kazanarak, bu hal VIII. Yüzyılın ortalarından süratlenmiş; Türklerin İslam aleminde oldukları çağda zaten mühim bir sanat dalı haline gelmişti. Bu sebeple evvela Arap asıllı harflerin bünyesi ve İslam’ın ilk asırlarında gelişmesi hakkında kısa bir bilgi vermek gerekecektir.
Yazı sanatının İslam kaynaklarında en özlü tarifi “Hat, cismani aletlerle meydan getirilen ruhani bir hendesedir.” cümlesiyle yapılmıştır ve hat sanatı, bu tarife uygun bir anlayış çerçevesinde asırlardır süregelmiştir. Çünkü bu yazı sisteminde harflerin çoğu kelimenin başına, ortasına ve sonuna gelişlerine göre bünye değişikliğine uğrar. Sanat haline dönüşüyle pek kıvrak bir şekle bürünen harflerin, birbirleriyle bitiştiklerinde kazandıkları görünüş zenginliği, hele aynı kelime veya cümlenin muhtelif terkiplerle yazılabilme imkanı, bu yazılara, sanatta arannılan sonsuzluk ve yenilik kapısını açık tutmuştur.Kur'an ve hadislerin doğru tespiti için yapılan çalışmalar hat ilmini, o kutsal ibareleri yazma gayretleri ise hat sanatını meydana getirmiştir. Tarihte yüzlerce yazı çeşidi içinde estetik özellikleri taşıyan hat sanatı ayrı bir öneme sahiptir. Hat sanatı Abbasi döneminde gelişmiş, Amasyalı bir Türk olan Yakut, altı karakterdeki yazıların, bütün kaideleriyle tamamlamışlardır. Ayrıca hat sanatı, ünlü Türk hattatı Şeyh Hamdullah (1492 - 1520) ile yeni bir tavır kazanmıştır. Daha sonra Hafız Osman, Rakım Efendi, Şevki Efendi ve sami Efendi gibi dahi hattatların yetiştiği dönemler, hat sanatının zirvelerini oluşturmuşlardır.
|
